ثبت نام   |   جستجوی پیشرفته
 
 

تاریخچه تولید آمار شاخص‌های قیمت


شاخص های قيمت و نرخ تورم

نرخ تورم به مفهوم متوسط تغيير در سطح عمومي قيمت­ها در يك دوره خاص، همواره مورد توجه سياستگذاران و علاقمندان اقتصادي بوده است. اين نرخ بيانگر تغيير در هزينه پرداختي براي خريد سبد معيني از كالاها و خدمات مصرفی یا تولید سبد معینی از کالاها و خدمات مي‌باشد. نزديك ترين شاخص براي محاسبه نرخ تورم، شاخص قيمت بوده و به عنوان تقريب بسيار نزديكي براي محاسبه نرخ تورم در اكثر كشورهاي دنيا مورد استفاده قرار مي­گيرد. گام های اولیه برای تهیه این نرخ در ایران به سال 1313 بر می گردد. در این سال اولين نشريه آماري، اقتصادي و مالي در ایران تحت عنوان مجله اقتصادي كشور به تهيه شاخص قيمت­ها (شاخص عمده­‌فروشي) مبادرت كرد. اين نشريه به همت دكتر لوتس گيل هامر، اولين رئيس اداره بررسي­هاي اقتصادي و احصائيه بانك ملی منتشر شد. بانك ملي ايران تا سال 1338 حق انحصاري انتشار اسكناس، تنظيم جريان پولي كشور و تهيه شاخص­هاي قيمت را بر عهده داشت. با توجه به این که بانك ملی ایران براي سنجش قدرت خريد نياز به شاخص­هاي قيمت داشت و دستگاه ديگري براي توليد آمار در كشور وجود نداشت، اين بانک تنها نهادي بود كه با راهنمايي كارشناسان خارجي مبادرت به توليد شاخص قيمت نمود. با آغاز فعالیت بانك مركزي در سال 1339، وظايف مذكور از بانك ملي متنزع و به بانك مركزي محول شد. با تأسیس مرکز آمار ایران در سال 1344 و الزام قانونی آن به تهیه شاخص های قیمت، این مرکز در راستای عمل به وظایف قانونی خود موضوع تهیه شاخص های قیمت را در اولویت کاری خود قرار داد.

طبق ماده 3 قانون مرکز آمار ایران که به تصویب مجلس شورای ملی و تأیید مجلس شورای اسلامی رسیده است، تهیه شاخص های قیمت از وظایف مرکز آمار ایران می­باشد. همچنین مطابق بند الف ماده 54 قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، مرکز آمار ایران مرجع رسمی تهیه، اعلام و انتشار آمارهای رسمی در کشور است.

در حال حاضر مرکز آمار ایران با هدف پوشش کامل شاخص­های قیمت و محاسبه متوسط‌های قیمت، طرح­های آماری مورد نیاز در بخش­های لازم را اجرا می کند.

 

                                                                                                                                                                                          ادامه >>

 
اقلام آماری

  • شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در نقاط شهری
  • شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای روستایی
  • شاخص بهای تولیدکننده،
  • شاخص بهای عمده‌فروشی کالاها،
  • شاخص بهای کالاهای صادراتی،

 
اهم فعالیت‌ها، طرح‌ها و سرشماری‌ها

 

سال

عنوان فعاليت، طرح يا سرشماري

دستگاه مجری

1315

اولین محاسبه شاخص هزینه زندگی و شاخص بهای عمده‌فروشی کالاها در نقاط شهری

بانک ملی ایران

1338

تجدیدنظر  اول در محاسبه شاخص هزینه زندگی و شاخص بهای عمده‌فروشی کالاها

بانک ملی ایران

1339

تأسیس بانک مرکزی ایران و مسئولیت تهیه شاخص‌ها

بانک مرکزی ایران

1348

تجدیدنظر دوم در محاسبه شاخص هزینه زندگی و شاخص بهای عمده‌فروشی کالاها

بانک مرکزی ایران

1353

تجدیدنظر سوم  در محاسبه شاخص هزینه زندگی و شاخص بهای عمده‌فروشی کالاها

بانک مرکزی ایران

1353 تا 1357

اولین طرح آمارگیری از قیمت خرده‌فروشی تعدادی از کالاها و خدمات مصرفی در نقاط روستایی

مرکز آمار ایران

نیمه دوم 1358 و نیمه اول 1359

نتایج طرح‌ آمارگیری متوسط قیمت و شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی روستایی

مرکز آمار ایران

75-1361

شاخص بهای خرده‌فروشی کالاها و خدمات مصرفی خانوارها در نقاط روستایی(سال پایه 1361 )

مرکز آمار ایران

1361

تجدیدنظر در محاسبه شاخص هزینه زندگی و شاخص بهای عمده‌فروشی کالاها

بانک مرکزی ایران

1369 تا کنون

تجدیـدنظـر در سـال پایه محاسبه شاخص هزینه زندگی و شاخص بهای عمده‌فروشی کالاها

بانک مرکزی ایران

1369 تاکنون

آغاز محاسبه "شاخص بهای بهای تولیدکننده

بانک مرکزی ایران

1376 تا کنون

آغاز محاسبه "شاخص بهای کالاهای صادراتی

بانک مرکزی ایران

 

83-1375

شاخص بهای خرده‌فروشی کالاها و خدمات مصرفی خانوارها در نقاط روستایی برای سال‌های 1375 لغایت 1383،( سال پایه1374)

مرکز آمار ایران

1378

تغییر سال پایه "شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران" از سال 1369 به سال 1376

بانک مرکزی ایران

1379 تا کنون

تغییر سال پایه شاخص بهای عمده‌فروشی کالاها در ایران"از سال 1369 به سال 1376 "

بانک مرکزی ایران

1381 تا کنون

آخرین تجدیدنظر سال پایه شاخص بهای خرده‌فروشی کالاها و خدمات مصرفی خانوارها در نقاط روستایی  به سال 1381

مرکز آمار ایران

87-1376

 

شاخص قیمت تولیدکننده بخش صنعت

مرکز آمار ایران

87-1383

شاخص قیمت تولیدکننده بخش معدن

مرکز آمار ایران

87-1381

شاخص قیمت کالاهای صادراتی کشور

مرکز آمار ایران

85-1382

شاخص قیمت تولیدکننده بخش گاز

مرکز آمار ایران

87-1386

شاخص قیمت تولیدکننده محصولات گاوداری های صنعتی کشور

مرکز آمار ایران

 

بخش مهمی از اختلاف‌های موجود در نتايج طرح‌ها و گزارش‌های آماری مشابه در كشور، ناشی از يكسان نبودن تعاريف و مفاهيم آماری مورد استفاده در دستگاه‌های توليد كننده آمار است كه اين موضوع موجب بروز مشكلات متعددی از قبيل مقايسه‌ناپذيری و جمع‌ناپذيری آمارها در سطح ملی و بين‌المللی، اتلاف منابع مالی و انسانی و در نهايت كاهش اعتماد عمومی نسبت به آمار منتشره می‌شود. علاوه بر اين تغيير تعاريف متوالی واژه‌های اقلام آماری موجب مقايسه‌ناپذيری در طول زمان و ناپيوستگی در سری زمانی اقلام آماری می‌شود.

   در بند «و» از ماده 3 قانون تأسيس مركز آمار ايران، «تهيه تعاريف، تعيين مفاهيم، معيارها و طبقه‌بندی‌های آماری» به عهده اين مركز گذاشته شده و ماده 8 همان قانون؛ وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و شركت‌های وابسته به دولت را ملزم به تبعيت از تعاريف و مفاهيم، روش‌ها، معيارها و طبقه‌بندي‌های مركز آمار ايران نموده است. به همین منظور مرکز آمار ایران با مشارکت نمایندگان دستگاههای اجرایی کشور، استانداردسازی تعاریف واژه‌های مورد استفاده در طرح‌های آماری و آمارهای ثبتی را بر اساس فرایند و ارکان تعریف‌شده دنبال می‌کند.

راهنمای سامانه ملی تعاریف و مفاهیم آماری