05 آذر 1399
En | 
زمان انتشار: 23 تیر 1399
آخرین به‌روزرسانی: چهارشنبه, 25 تیر,1399
بازدید: 2501
تشریح نتایج طرح نیروی کار بهار 1399 در گفت و گو با دکتر جواد حسین زاده رئیس مرکز آمار ایران
تشریح نتایج طرح نیروی کار بهار 1399 در گفت و گو با دکتر جواد حسین زاده رئیس مرکز آمار ایران

این طرح با هدف شناخت ساختار ووضعیت جاری نیروی کار کشور وتغییرات آن اجرا می شود . این هدف از طریق "برآورد شاخص های فصلی وسالانه نیروی کار در سطح کل کشور و استانها " ، "برآورد تعداد سالانه نیروی کار درسطح کل کشور واستان ها " ، برآورد تغییرات فصلی و سالانه شاخص های نیروی کار در سطح کل کشور " و " برآورد تغییرات سالانه شاخص های نیروی کار در سطح استانها " تامین می شود .

اشتغال و بیکاری از جمله موضوعات مهم واساسی اقتصاد هر کشوری است ، به گونه ای که افزایش اشتغال و کاهش بیکاری ، به عنوان یکی از شاخص های توسعه یافتگی جوامع تلقی می شود .

نرخ بیکاری یکی از شاخص هایی است که برای ارزیابی شرایط اقتصادی مورد استفاده قرار میگیرد. از سال 1376 اطلاعات بازار کار کشور از طریق طرح آمارگیری از ویژگی های اشتغال و بیکاری خانوار حاصل میشد که به منظور بهبود کیفیت وانطباق بیشتربا مفاهیم بین المللی به ویژه سازمان بین المللی کار (ILO) مورد بازنگری قرار گرفت و به صورت طرح فعلی و با عنوان "طرح آمارگیری نیروی کار " به اجرا درآمد و تاکنون در ماه میانی هر فصل اجرا شده است.

باتوجه به اهمیت نتایج طرح در توصیف و برآورد نیروی انسانی شاغل و بیکار و همچنین چارچوب علمی این طرح از نظر کارشناسان و برنامه ریزان اقتصادی کشور ، روابط عمومی مرکز آمار ایران در گفت وگویی با دکتر حسین زاده رئیس مرکز آمار ایران ، در خصوص تغییرات بوجود آمده در نتایج این طرح در فصل بهار 99 و تاثیرات مسائلی نظیر بیماری کووید  19 نظر ایشان را جویا شده است .

 

  1. هدف از اجراي طرح آمارگيري نيروي كار چيست؟

"طرح آمارگیری نیروی‌کار" با هدف شناخت ساختار و وضعیت جاری نیروی کار و تغییرات آن اجرا می‌شود. این هدف از طریق «براورد شاخص‌های فصلی و سالانه‌ نیروی کار در سطح کل کشور و استان‌ها»، «براورد تعداد سالانه نیروی کار در سطح کل کشور و استان‌ها»، «براورد تغییرات فصلی و سالانه‌ی شاخص‌های نیروی کار در سطح کل کشور و استان‌ها» و «براورد تغییرات سالانه‌ی شاخص‌های نیروی کار در سطح استان‌ها» تأمین می‌شود.

 

  1. جامعه تحت پوشش طرح آمارگيري نيروي كار چه كساني هستند؟

جامعه تحت پوشش طرح آمارگیری نیروی کار مجموعه افرادی است که طبق تعریف، عضو خانوارهای معمولی ساکن یا گروهی در نقاط شهری یا روستایی کشور هستند. لذا، این طرح اعضای خانوارهای معمولی غیر ساکن و اعضای خانوارهای موسسه­ای را پوشش نمی­دهد.

 

  1. طرح آمارگيري نيروي كار با چه روشي نمونه گيري اجرا مي شود؟  و به چه تعداد خانوار نمونه مراجعه مي‌شود؟

در اين طرح، براي بهبود براورد تغييرات، از روش نمونه‌گيري چرخشي استفاده شده است. براي دست‌يابي به براوردهاي فصلي و با توجه به ماهيت اقلام و سؤال‌هاي پرسش‌نامه، آمارگيري در ماه مياني فصل در دو هفته‌ی مشخص انجام مي‌شود و برخي سؤال‌هاي پرسش‌نامه در مورد هفته‌ی قبل از آن دو هفته (هفته‌هاي مرجع) پرسيده مي‌شود. در طي يك دوره‌ي نمونه‌ي پايه[1] از هر خانوار نمونه، حداكثر چهار بار آمارگيري به عمل مي‌آيد.

در سال 1399در هر فصل به 60648 خانوار معمولي ساكن و گروهي نمونه مراجعه مي‌شود، كه از اين تعداد 37392 خانوار در مناطق شهري و 23256 خانوار در مناطق روستايي ساكن هستند.

 

 

  1. دوره مرجع و دوره اجراي طرح آمارگيري نيروي كار چه زماني است؟

زمان آماری برای تعیین وضع فعالیت، دومین و سومین هفته تقویمی (شنبه تا جمعه) ماه میانی هر فصل است که هفته مرجع آن ماه نامیده می‌شود. زمان آمارگيري در هر فصل، سومين هفته تقويمي ماه میانی و هفته بعد از آن، يعني هفته پس از هفته مرجع است. به این ترتیب که اگر در سومين هفته تقويمي ماه به خانوار مراجعه شود، پرسشنامه‌ها با در نظر گرفتن دومين هفته تقويمي به عنوان هفته مرجع تكميل مي‌شوند و در صورتي كه مراجعه به خانوار در چهارمين هفته ماه انجام گيرد‌، سومين هفته ماه، هفته مرجع در نظر گرفته مي‌شود.

شايان ذكر است، نتايج فصلي طرح آمارگيري حتي‌الامكان براي هر فصل، حدود 20 روز بعد از اتمام آن فصل منتشر مي‌شود. البته استثنائاتي هم وجود دارد، اگر اتفاق غيرمترقبه‌اي دركشور رخ دهد كه ما مجبور شويم روش اجرا يا شرايط اجرا را تغيير دهيم، احتمال دارد تاريخ اعلام نتايج تغيير كند. مانند فصل بهار سال جاري كه به دليل شيوع بيماري كوويد 19 و رعايت پروتكل‌هاي بهداشتي روش اجرا تغيير كرد و لذا تمامي فعاليت‌هاي  تحت تاثير آن قرار گرفت.

 

  1. نتايج طرح آمارگيري نيروي كار چه كاربردهايي دارد؟

شناخت وضعيت جاري شاخص‌هاي نيروي کار در کل کشور و استان‌ها  به منظور تدوین برنامه‌های توسعه نقش بسزايي دارد.

ميزان سياست‌ها و برنامه‌هاي اشتغال كشور را ارزيابي مي‌كند.

میزان موفقیت سیاست‌های توسعه در سطح کل کشور و استان را ارزيابي مي‌كند.

 شاخص‌های کیفی از وضعیت نیروی کار در کل کشور تهیه و ارايه مي‌دهد.

به توزيع مناسب استاني و منطقه‌اي اعتبارات اشتغال‌زايي كمك قابل توجهي مي‌كند.

 از سوي ديگر در داخل کشور، به عنوان منبع رسمي آمارهاي بازار كار كشور از اهميت ويژ‌ه‌اي براي مركز آمار ايران و مراكز تصميم‌گيري كشور برخوردار است. همچنین، به عنوان منبعي براي محاسبه‌ شاخص‌هاي كليدي بازار كار مورد استفاده قرار می گیرد.

 و در سطح بین المللی، معيار تعيين جايگاه كشور در بين ساير كشورها از حيث شاخص‌هاي نيروي‌كار است.

 

  1. اطلاعات طرح آمارگيري نيرو ي‌كار با چه روشي جمع آوري مي‌شود؟

در اين آمارگيري، اطلاعات از طريق مصاحبه حضوري(چهره به چهره) گرداوري مي‌شود. به اين ترتيب كه مأمور آمارگير براي تكميل پرسشنامه خانوار با مطلع‌ترين عضو خانوار و براي تكميل پرسشنامه فردي با هر يك از اعضاي 10 ساله و بيشتر خانوار مصاحبه مي‌كند. لازم به ذكر است چنانچه قبلا هم اشاره شد، در فصل بهار سال 1399 به دليل رعايت پروتكل‌هاي بهداشتي روش اجرا تغيير كرد و در بيشتر مناطق كشور مصاحبه تلفني جايگزين مصاحبه چهره به چهره شد. 

 

  1. چه پارامترهايي در طرح آمارگيري نيروي كار اندازه‌گيري مي شود؟

پارامترهاي اين طرح، شاخص‌هاي نيروي كار از جمله نرخ بيكاري، نرخ بيكاري جوانان، نرخ مشاركت اقتصادي، نسبت اشتغال، سهم جمعيت داراي اشتغال ناقص و سهم بخش‌هاي عمده فعاليت، تعداد افراد بيكار، تعداد افراد شاغل و تغييرات آن‌ها و بخش عمده‌اي از پارامترهاي مورد نياز شاخص‌هاي كليدي بازار كار (KILM)[2] هستند.

 

 

  1. در اين طرح چه سوالاتي مورد پرسش قرار مي‌گيرد؟

پرسش‌هاي اين طرح در قالب دو پرسشنامه خانواري و فردي مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

_ درپرسشنامه فردي ويژگي‌هاي فردي اعضاي خانوار پرسيده مي‌شود.

_ در پرسشنامه فردي وضعيت فعاليت افراد در سن كار  مورد ارزيابي قرار مي‌گيرد كه شامل وضع فعاليت درهفته گذشته، ويژگي‌هاي شغل و فعاليت افراد شاغل، جستجوي كار، تجربه كار قبلي و طبقات جمعيت غيرفعال مي‌باشد.

 

 

  1. طبقه بندي‌هاي استاندارد استفاده شده در اين طرح بر چه اساسي است؟

طبقه بندي‌هاي استاندارد گروه‌هاي عمده شغلي، گروه‌هاي عمده فعاليت، وضع شغلي ، مدرك و رشته تحصيلي براساس آخرين نسخه سازمان بين‌المللي كار (ILO)[3] مي‌باشد.

طراحي فني و مستندات اين طرح نيز منطبق بر آخرين توصيه‌هاي سازمان بين‌المللي كار است و براي مقايسه‌ی بين‌المللي شاخص‌هاي نيروي‌كار نيز امكان بهتري را فراهم مي‌كند.

 

  1. محققان و كاربران چطور می توانند به نتایج این طرح دسترسی داشته باشند؟

نتايج اين طرح در قالب 5 گزارش چكيده و 5 نشريه تفصيلي فصلي و سالانه منتشر مي‌شود. نشريه تفصيلي فصلي شامل 9 جدول است كه اطلاعات جمعيتي كل كشور و شاخص‌هاي بازار كار كل كشور و استاني ارايه مي‌شود. نشريه تفصيلي سالانه شامل 47 جدول است كه اطلاعات جمعيتي و شاخص بازار كار در سطح 31 استان و كل كشور براي استفاده از طريق واحد اطلاع رساني مركز آمارايران در اختيار عموم علاقمندان، محققين، برنامه ريزان و پژوهشگران قرار مي‌گيرد.

داده هاي خام اين طرح نيز از سال 1395 براي استفاده كاربران مختلف در درگاه ملي آمار به نشاني www.amar.org.ir  قرار گرفته است.

 

  1. شيوع كوويد 19 چه تاثيري بر آمارهاي نيروي كار فصل بهار كشور گذاشته است؟

  بررسی نتایج حاکی از مشهود بودن اثر کووید 19 بر بازار کار کشور در فصل بهار نسبت به فصل مشابه سال قبل است. مطابق این نتایج، جمعیت غیر فعال کشور افزایش و جمعیت شاغل و بیکار کشور (جمعیت فعال) با کاهش ملموسی مواجه شده است.

بررسی نرخ مشارکت اقتصادی (نرخ فعاليت) جمعيت 15 ساله و بيش‌تر در بهار 1399 نشان می‌دهد كه 41.0 درصد جمعیت در سن کار (15 ساله و بیش‌تر) از نظر اقتصادی فعال بوده‌اند؛ یعنی در گروه شاغلان یا بیکاران قرار گرفته‌اند. هم‌چنين نتایج نشان می‌دهد كه نرخ مشارکت اقتصادی در بین زنان نسبت به مردان و در نقاط شهری نسبت به نقاط روستایی کم‌تر بوده است. بررسي روند تغييرات نرخ مشاركت اقتصادي كل كشور نشان مي‌دهد كه اين شاخص، نسبت به فصل مشابه در سال قبل (بهار1398)، 3.7 درصد كاهش داشته است. بعبارت ديگر در فصل بهار سال جاري نسبت به فصل مشابه سال قبل حدود 2 ميليون نفر از بازار كار خارج شده‌اند كه بيش از 1 ميليون و 20 هزار نفر آن را زنان و 970 هزار نفر  آنرا مردان تشكيل مي‌دهند.

 

  1. آيا در بهار 1399 نسبت به بهار  1398 نسبت اشتغال  تغييري كرده است؟ ميزان تغييرات آن چه مقدار بوده است؟

در بهار 1399، بررسي نسبت اشتغال جمعيت 15 ساله و بيش‌تر بيانگر آن است كه 36.9 درصد از جمعيت در سن كار (15 ساله و بيش‌تر) شاغل بوده‌اند. اين شاخص در بين مردان بيش‌تر از زنان و در نقاط روستايي بیش‌تر از نقاط شهري بوده است. ارزيابي اين شاخص گوياي آنست كه در بهار 1399 نسبت به بهار 1398، نسبت اشتغال به ميزان 2.9 درصد كاهش يافته است و در واقع در بهار سال جاري نسبت به فصل بهار سال گذشته حدود 1 ميليون و 500 هزار نفر از جمعيت شاغل كاسته شده است. چنانچه ميدانيد با شيوع بيماري كوويد 19 بسياري از كسب و كارها به حالت تعطيل يا نيمه تعطيل درآمدند و بعبارت ديگر در ماه‌هاي اخير بازار كار نه تنها در كشور ما بلكه در كل جهان متاثر از اين بحران بوده است كه به طرق مختلف اين اثرات نمود پيدا كرده‌اند، بررسي نتايج طرح آمارگيري نيروي كار نشان مي‌دهد اين بيماري بازار اشتغال ايران را به شدت تحت تاثير قرار داده است.

 

  1. تغييرات ساعت كار شاغلان در بهار1399 نسبت به بهار1398چگونه بوده است؟ آيا روند افزايش داشته يا كاهشي بوده است؟

بررسي جمعيت شاغل به تفكيك ساعت كار در بهار 1399 گوياي آنست كه حجم ساعت كار انجام شده در طول يك هفته مرجع توسط جمعيت شاغل نسبت به فصل مشابه سال 1398 بيش از 195 ميليون نفر ساعت كاهش يافته است و از يك ميليارد و 121 میلیون نفر-ساعت به 926 میلیون نفر-ساعت در دوره مورد بررسي رسيده است. همچنين متوسط ساعات كار هفتگي نيز در اين فصل نسبت به فصل مشابه سال قبل با كاهش محسوسي مواجه شده است و از 45.8 ساعت در هفته در بهار 1398 به 40.4 ساعت در هفته براي هر نفر شاغل در بهار امسال رسيده است كه حاكي از كاهش محسوس ساعت كار انجام شده توسط جمعيت شاغل در فصل بهار 1399 مي‌باشد. 

بطور كلي، 56.1 درصد از جمعيت شاغل، 44 ساعت و بيشتر و  36.7 درصد كمتر از 44 ساعت در هفته مرجع كار كرده‌اند و 7.2 درصد نيز در هفته مرجع موقتاً در سركار خود حاضر نبوده‌اند

 

  1. اشتغال در بخش‌هاي عمده اقتصادي در بهار 1399 نسبت به بهار 1398 و سهم آ» چه تغييري كرده است؟

بررسي اشتغال در بخش‌هاي عمده اقتصادي نشان مي‌دهد كه بخش خدمات با 49.7 درصد بيش‌ترين سهم اشتغال را به خود اختصاص داده است كه بخش‌هاي صنعت با 31.8 و كشاورزي با 18.6 درصد در رتبه‌هاي بعدي قرار دارند. سهم شاغلان بخش کشاورزی در بهار 1399 نسبت به فصل مشابه سال قبل 0.3 درصد کاهش و سهم شاغلان بخش صنعت 0.3 درصد و سهم شاغلان بخش خدمات 0.1 درصد افزایش داشته است. با نگاهي به جمعيت شاغل مشاهده مي شود، جمعيت شاغل بخش كشاورزي بيش از 365 هزار نفر يعني 7.8 درصد نسبت به بهار سال گذشته كاهش يافته است. همچنين بررسي جمعيت بخش‌هاي صنعت و خدمات نيز نشان مي‌دهد جمعيت بخش‌هاي مذكور در بهار  1399 نسبت به بهار 1398 به ترتيب به ميزان 402 هزار نفر معادل 5.2 درصد و 733 هزار نفر معادل 6 درصد كاهش يافته‌اند. 

اگر بخواهيم به صورت دقيق‌تر بگوييم، به طور كلي از 20 گروه فعاليت‌هاي عمده اقتصادي، فقط 5 گروه فعاليتي با افزايش جمعيت شاغل در بهار 1399 نسبت به بهار1398 مواجه شده‌اند و ساير گروه‌هاي فعاليتي كاهش شاغلان را در دوره مورد بررسي تجربه كرده‌اند. لازم به ذكر است كه بيشترين ميزان افزايش جمعيت شاغل مربوط به گروه سلامت انسان و مددكاري اجتماعي است كه اين نيز خود شاهدي بر تاثير بيماري كوويد 19 بر بازار كار كشور در دوره مذكور است. بيشترين كاهش نيز مربوط به رشته فعاليت‌هاي كشاورزي، صنعت–ساخت، عمده‌فروشي و خرده‌فروشي،  حمل و نقل، آموزش و هتل و رستوران مي‌باشد.

 

  1. براساس نتايج طرح آمارگيري نيروي كار ميزان نرخ بيكاري بهار 1399 چه مقدار است و نسبت به بهار 1398 چه تغييري كرده است؟

بررسی نرخ بیکاری جمعيت 15 ساله و بيش‌تر نشان می‌دهد كه 9.8 درصد از جمعیت فعال، بیکار بوده‌اند. بر همين اساس نيز نرخ بیکاری در بین زنان نسبت به مردان و در نقاط شهری نسبت به نقاط روستایی بیش‌تر بوده است. بررسي روند تغييرات نرخ بيكاري كل كشور نشان مي‌دهد كه اين شاخص، نسبت به فصل مشابه در سال قبل (بهار 1398)، 1.1 واحد درصد كاهش داشته است.

 

  1. تغييرات نرخ بيكاري جوانان 24-15 ساله در بهار 1399نسبت به فصل مشابه چگونه است؟

  بررسي نرخ بیکاری جوانان 24-15 ساله حاکی از آن است كه 24.5 درصد از جمعیت فعال اين گروه سني بیکار بوده‌اند. این شاخص در بین زنان نسبت به مردان و در نقاط شهری نسبت به نقاط روستایی بیش‌تر بوده است. بررسي روند تغييـرات نرخ بيكاري جوانان 24-15 ساله كل كشور نشان مي‌دهد كه اين شاخص نسبت به فصل مشابه در سال گذشته 2.0 درصد کاهش يافته است.

 

  1. در دوره مورد بررسي تغييرات جمعيت غيرفعال به چه نحو بوده است؟

جمعيت غيرفعال نشان مي‌دهد، چه تعداد از جمعيت در سن كار، خارج از بازار كار هستند. در بهار 1399 بيش از 36 ميليون و 700 هزار نفر از جمعيت در سن كار، خارج از بازار كار بوده‌اند كه در مقايسه با فصل مشابه سال قبل به ميزان 2 ميليون و 760 هزار نفر به جمعيت غير فعال افزوده شده است. از اين ميزان در حدود 1 ميليون و 300 هزار نفر مردان و  بيش از 1 ميليون و 460 هزار نفر از زنان در فصل بهار 1399 نسبت به فصل مشابه سال قبل به جمعيت غيرفعال اضافه شده است. نتايج اين بررسي نشان مي‌دهد بخش قابل توجهي از اين ميزان افزايش در جمعيت غيرفعال مربوط به افزايش جمعيت زنان خانه‌دار با رقم يك ميليون و 72 هزار نفر بوده و 509 هزار نفر نيز به جمعيت داراي درآمد بدون كار افزوده شده كه 430 هزار نفر آن مربوط به مردان بوده است.

نكته حائز اهميت در بررسي آمارهاي جريان نيروي كار در بهار 1399 اين است كه مهم‌ترين جابجايي و تغيير وضع فعاليت، از بيكار به غيرفعال و از شاغل به غيرفعال بوده است و در قياس با فصول قبلي، غيرفعالاني كه كماكان در اين فاصله در وضعيت غيرفعال مانده‌اند افزايش يافته است.

بررسي ماتريس جريان نيروي كار نيز حاكي از آن است كه در فصل بهار 1399 نسبت به فصل مشابه سال قبل، وضع فعاليت 14.8 درصد از افراد شاغل به غيرفعال تغيير يافته و 37.2 درصد از افراد بیکار جوياي كار نيز در همين مدت از بازار كار خارج شده‌اند. 93.6 درصد از افراد غيرفعال نيز طي اين مدت در همان وضعيت غيرفعال باقي مانده‌اند.

لازم به توضيح است اشتغال در بازار كار ايران تنوع زيادي دارد؛ از اشتغال پاره‌وقت، موقتي، كاركن فاميلي بدون مزد و غيررسمي و غيرمتشكل گرفته تا قراردادهاي كاري كوتاه‌مدت. بعضاً نيز درصدي از شاغلين كشور از ثبات و دوام كمتري برخوردار بوده‌اند. در نتيجه، در شرايطي نظير شيوع بيماري كرونا كه در همه كشورها بر اقتصاد و بازار كار تأثيرات قابل توجهي گذاشته، اين دسته از شاغلين، يا به جمعيت بيكار اضافه شده‌اند و يا در مواردي كه اشتغال افراد از اولويت كمتري در معيشت خانوار برخوردار بوده، به جمعيت غيرفعال افزوده شده‌اند.

 


2-Master Sample

3- Confidence Interval

 

[2] Key Indicators of Labour Market

[3] International Labour Organization

 

 

تصاویر
  • تشریح نتایج طرح نیروی کار بهار 1399 در گفت و گو با دکتر جواد حسین زاده رئیس مرکز آمار ایران
طراحی سایت